Mayıs 2009 için Arşiv


Fiji

Çarşamba, 27 Mayıs 2009

Fiji

Fiji

Büyük Okyanus’un güneybatısında, İngiliz Uluslar Topluluğu üyesi devlet. Yüzölçümü 18.272 kilometre kare, nüfusu 772.000 (1990), başkenti Suva. Fiji Devleti Yeni Zelanda’nın kuzeyinde, Koro Denizi’ne yayılmış 320 kadar adadan oluşur (Viti Levu, Vanua, Levu, Rotuma vb.) adaların çoğu volkaniktir. Kıyılar mercan resifleri, iç bölgeler ise sık tropik ormanlarla kaplıdır.

Nüfusun yüzde 51′i Hintli, yüzde 44′ü Malinezyalı’dır. Avrupalı Beyazlar’a, Rotumalı ve Çinliler’e de rastlanırdı. Önemli kentler Suva (69.000) ve Loutoka’dır (23.000). (daha fazla…)


Fifa

Çarşamba, 27 Mayıs 2009

Fifa

Fifa

Uluslararası Futbol Federasyonu’nun kısa adı (Federation Internationale de Footbal Association sözcüklerinin baş harflerinden). 21 Mayıs 1904′te Paris’te kuruldu. Türkiye federasyona 21 Mayıs 1923′te katıldı. Federasyonun amacı bütün dünyada futbolun aynı kurallar içinde oynanmasını sağlamak ve uluslararası karşılaşmaları düzenlemektir. (daha fazla…)


Fıstık

Pazartesi, 25 Mayıs 2009

Fıstık

Fıstık

Birbiriyle hiç bağlantısı olmayan apayrı üç bitkinin yemişine verilen ad: Antepfıstığı, çamfıstığı, yerfıstığı. Antepfıstığı (eskiden şam fıstığı da denirdi) sert kabuklu bir yemiştir. Kavrulunca kabuğu bir kernardan hafifçe çatlayıp açılabilir. İçindeki yenen kısmı yeşil renktedir. Çam fıstığı çok dallı büyük bir ağaç olan fıstık çamının tohumudur. Kozalaklar olgunlaşınca kendiliğinden yere dökülür. Çamfıstığı da sert kabukludur ancak içi biraz daha ufak ve beyazdır, arpa şehriyeye benzer. Bunların ikisi de şekerlemecilikte kullanıldığı gibi çam fıstığı pilav ve dolma gibi yemeklere de konur. Yerfıstığı ise toprak içinde oluşan yumrular halindedir. İpekböceği kozasını andıran yumruların içinde kahverengi tohumlar bulunur. Kavrularak çerez olarak yenirse de asıl yetiştirilme amacı yağ elde edilir. (daha fazla…)


Fırtına Kuşları

Pazartesi, 25 Mayıs 2009

Fırtına Kuşları

Fırtına Kuşları

Martıyı andıran, hafif çengel gagalı, perde ayaklı, borumsu burun delikli deniz kuşlarının genel adı. En iyi bilinen türlerinden biri damalı fırtınakuşu ya da Kap güvercinidir. (Daption capense.) Dev fırtınakuşu da bilinen türlerden biridir (Macronectes giganteus). Bütün fırtına kuşları uzun kanatları sayesinde çok uzun süre uçabilirler. Karada büyük sürüler halinde yuva yapar, deniz hayvanlarıyla beslenirler. (daha fazla…)


Fırtına

Pazartesi, 25 Mayıs 2009

Fırtına

Fırat

Çok kuvvetli ve hızlı rüzgâr. Denizcilikte sanayide 15 metre, saatte 55 kilometre hızdan yukarı hızla esen rüzgârlara fırtına denir. Meteoroloji Beaufort ölçeğine göre 10. dereceden yukarı hızda (sanayide 25 metre saatte 90 kilometre) esen rüzgârlar fırtına sayılır. (daha fazla…)


Fırat

Cuma, 22 Mayıs 2009

Fırat

Fırat

Batı Asya’da ırmak. Doğu Anadolu’nun yüksek yaylalarından doğan iki koldan oluşur. (Erzurum’un kuzeyinde Dumlu’dan doğan Karasu ve Van Gölü’nün kuzeydoğusunda Aladağ’dan doğan Murat). İkisi de batıya doğru akarak birtakım ovalardan (Tercan, Erzincan, Malazgirt, Muş, Genç) ve dar boğazlardan (Sansa, Kemah, vb) geçip Keban Baraj Gölü’nde birleşir. Irmağın uzunluğu Dumlu’dan Suriye sınırına kadar 971 km., Murat kaynağından Suriye sınırına kadar 1.263 km., denize ulaştığı İran Körfezi’ne kadar (tüm yatak) 2.800 km’dir. İran Körfezi’ne ulaşmadan önce Dicle ile birleşerek Şattülarap adını alır.

Türkiye’de Fırat üzerinde Keban Barajı’ndan başka Karakaya ve Atatürk baraj projeleri uygulama alanına konmuştur. Aşağı Fırat projesiyle ayrıca Harran Ovası sulanacaktır. (daha fazla…)


Fındık

Cuma, 22 Mayıs 2009

Fındık

Fındık

Bodur bir ağaççık (corylus) ve bunun sert kabuklu meyvesi. Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde, Türkiye’nin Karadeniz Bölgesi’nde yetişir. Kenarları dişli olan yaprakları, yürek biçiminde ve az çok tüylüdür. Çiçekleri iki cinstir; erkek çiçekler tırtılsı başak biçiminde, dişi çiçekler tomurcuk biçimindedir. Meyveleri (fındık) yeşil birer kadehcik içinde sert kabuklu iri taneler halinde bulunur. Sert kabuğun içinde tohum (fındık içi) yer alır.

Fındık yağlı ve besleyicidir. Olduğu gibi, kavrularak ya da şekerlemelere konarak yenir. Ayrıca yağı çıkarılır. Türkiye’nin yıllık fındık üretimi 300.000 ton dolayındadır. (daha fazla…)


Fıkıh

Cuma, 22 Mayıs 2009

Fıkıh

Fıkıh

İslam hukuku. İslam’ın ibadet kuralları da içinde olmak üzere, inanç dışında kalan, yani kulun Allah’a karşı görevlerini değil, insanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümleri. Yurttaşlık hukuku (münakehat), ceza hukuku (ukubat) ve ticaret hukuku (muamelat), vb. konularını İslamın temel kurallarına göre düzenler. Her şeyden önce Kuran’a ve hadislere dayanır. Kuran’da ve hadislerde açık hüküm yoksa kıyas ve icma yollarına başvurulur, yani benzer bir konumda ayet ve hadis varsa ona, o da yoksa halkın genel istek ve eğilimine (icma-i ümmet) bakılır.

Günümüzde Türkiye’de çağdaş laik hukuk ilkeleri geçerli olduğundan, ibadet bölümü dışında fıkıhın uygulanma olanağı kalmamıştır. (daha fazla…)


Fes

Perşembe, 21 Mayıs 2009

Fes

Fes

Kırmızı çuhadan silindir biçiminde başlık. Türkiye’de yüz yıla kadar bir süre kullanılmıştır. Türkiye’ye Fas’taki. Fes kentinden getirilip giyildiği için bu adla anılmıştır. 19. yüzyıldan önce Ege adalarında, hatta İstanbul’da az da olsa giyiliyordu. Sultan 2. Mahmut zamanında kurumlar Batılılaştırılırken kılık kıyafette de yenilik yapılmak istendi ve kavuğun yerine fes giyilmesi kabul edildi (1828). Sultanın yayımladığı kıyafet tüzüğünde sadrazamdan en küçük memura kadar devlet memurlarının ne biçim fes giyeceği belirtildi. Örneğin sadrazamın giyeceği fes işlemeli idi. Fes, 1925 yılında çıkarılan şapka kanunu ile yasaklandı. (daha fazla…)


Fetva

Perşembe, 21 Mayıs 2009

Fetva

Fetva

İslam hukukunda, bir sorunu çözmek için girişilecek hareketin şeriata uygun olup olmadığına dair müftünün (Şeyhülislâm) verdiği karar. Osmanlı Devleti’nde en büyük müftü şeyhülislam olduğu için padişahlar önemli konularda soruyu ona yönetir ve yanıtı (fetva) ondan alırlardı. Soru etraflıca anlatılır, şeyhülislam sorulan konuda “olur” ya da “olmaz” gibi kısa bir karşılık verirdi. Savaş açmak, barış yapmak, bir padişahı tahttan indirmek, bir şehzadeyi idam etmek, önemli bir düzen değişikliği yapmak hep fetva alınmasına bağlıydı. (daha fazla…)